Gallery

Keuzemenu cultuuronderwijs bevordert de eetlust

Redactie

“Dat zwaard zit ook in Fortnite!” Tijdens een rondleiding door de eigen stad komen heden en verleden samen voor leerlingen van De Toermalijn uit Hasselt. Overheden, scholen en cultuuraanbieders sloegen in Overijssel de handen ineen om ervoor te zorgen dat cultuuronderwijs niet afhangt van een verloren vrijdagmiddag of het zangtalent van een individuele docent.

“Worst!”, “Tulpen!”, “Machines!” antwoordt groep 7/8 van basisschool De Toermalijn op de vraag van stadsgids Sandra Voerman waarin Nederland zoal handelt. “Ja. En ook muziek is een exportproduct,’’ vult Voerman aan. “Armin van Buuren!” weet een achtstegroeper.

De klas heeft zojuist een filmpje gezien over het handelsverleden van hun eigen Hanzestad. Na een bekertje ranja schaart de groep zich rond een historische kaart van Hasselt. Zoek de verschillen. “Toen waren hier nog geen parkeerplaatsen,” merkt een meisje op. Een aantal jongens wordt nieuwsgierig als de stadgids vraagt hoe de stad vroeger verdedigd werd. “Hooivorken?”

Het is niet de eerste keer dat leerkracht Hilco de Graaf een klas op sleeptouw heeft langs de historische plekken van Hasselt. Want wat is nou een betere plek om te leren over cultuurgeschiedenis en historisch erfgoed dan je eigen stad?

Ondergeschoven kindje

De aandacht voor cultuuronderwijs (waaronder erfgoed, muziek, theater, kunst) is op basisscholen niet vanzelfsprekend. Cultuuronderwijs is belangrijk en prikkelt de creativiteit, maar cultuur is geen apart vak op de basisschool. Citotoetsen en de onderwijsinspectie kijken vooral naar taal en rekenen. Op de Pabo’s is er nauwelijks aandacht voor cultuuronderwijs, waardoor docenten zich bijvoorbeeld onbekwaam voelen om muziekles te geven. Cultuuronderwijs dreigt daarmee op sommige scholen een ondergeschoven kindje te worden.

Om het tij te keren hebben in Overijssel 35 schoolbesturen (waar 200 scholen onder vallen), 19 gemeenten en de provincie daarom de handen ineen geslagen en in maart hun handtekeningen gezet onder een bestuurlijk kader voor goed cultuuronderwijs. Samen zorgen ze ervoor dat het cultuuronderwijs in de provincie zich niet beperkt tot de welwillendheid van een individuele docent om op een verloren achternamiddag iets te organiseren.

Een van de ondertekenaars is directeur Alberto Boon van scholenstichting Op Kop, waar de Toermalijn uit Hasselt onder valt. ,,We moeten cultuuronderwijs duurzaam regelen, zodat het niet bij de eerstvolgende verkiezingen weer verandert. Daarom ben ik blij dat we nu afspraken hebben gemaakt tot 2026.Er gebeuren in Zwartewaterland en Steenwijkerland al mooie dingen tussen aanbieders en scholen. Het akkoord is een oproep en ondersteuning om dat verder uit te bouwen. Onze ambities gaan verder”.

Een belangrijk aandachtspunt vindt Boon de opleiding van docenten. ,,Best lastig, want scholen hebben hun eigen visie hierop. Ik zie dat veel leerkrachten werken vanuit hun eigen talent of hobby. Het is niet iedere leerkracht gegeven om te zingen bijvoorbeeld.” Ook de samenwerking tussen cultuuraanbieders kan volgens Boon versterkt worden en er is winst te halen door cultuuronderwijs te verbinden aan bestaande schoolvakken of door culturele activiteiten te koppelen aan naschoolse opvang. En haal er zo veel mogelijk uit. “Laat leerlingen niet alleen een voorstelling of museumbezoek consumeren, maar zet ze ermee aan het werk.’’

Keuzemenu

Hoe werkt het nu in de dagelijkse praktijk? Op De Toermalijn is het al best goed geregeld, vindt docent Hilco de Graaf. Hij geeft zijn wensen en ideeën door aan de cultuurcoördinator van de school. Deze gaat om tafel met de coördinatoren van andere basisscholen. In overleg met de gemeente en cultuuraanbieders zoals de bibliotheek en musea wordt een jaarprogramma opgesteld. Uit deze menukaart maken de scholen, en dus docenten als Hilco, hun keuze. Het voordeel: niet iedere school of docent hoeft het wiel uit te vinden. Bovendien biedt het leerlingen een ‘doorlopende leerlijn’: een samenhangend en divers aanbod van de verschillende disciplines binnen het cultuuronderwijs.

Het kabinet zou graag zien dat scholieren het Rijksmuseum en het Anne Frankhuis bezoeken en het Wilhelmus kennen. Schoolbestuurder Boon: “Persoonlijk ben ik er huiverig voor als de landelijke politiek voor ons bedenkt wat goed is. Ik vind het vooral belangrijk dat kinderen in hun eigen omgeving in aanraking komen met cultuur en erfgoed.’’

Drievoudige moord

Aan die wens beantwoordt de stadswandeling van de Toermalijn vandaag zeker. Hilco is met zijn klas inmiddels bij het brugwachtershuisje aan de kade aangekomen. Stadsgids Voerman weet de kinderen aan haar lippen te kluisteren met een spannend verhaal over een drievoudige ‘moord’ in het tegenovergelegen pand, vroeger een café. “Een schipper werd doodgeschoten door zijn knecht, die vervolgens zichzelf doodschoot. Een gealarmeerde veldwachter probeerde de bezoekers van het café gerust te stellen door te tonen dat het wapen niet langer geladen was. Toen het wapen na het gefrummel van de veldwachter alsnog afging, zakte een omstander dood neer.”

Ook in het voormalige stadhuis, de volgende stop, blijkt de ‘cultuur’ van moord en doodslag een belangrijke trekker. Een collectie middeleeuwse geweren, knotsen en een schilderij van een onthoofding worden toegelicht. Een van de zwaarden komt een leerling bekend voor. Voor hem is het maar een kleine stap van het verre verleden naar het heden van internet en videogames. “Die zit ook in Fortnite!” 

Chat met Janneke
Chat met Janneke