Gallery

Erfgoedcongres 2019 Kampen

Vieze verhalen op varend visitekaartje brengen erfgoed tot leven

Redactie

Hoe maak je het erfgoed van je stad interessant voor toeristen? Kampen zet zijn kaarten op het rijke scheepvaartverleden van de Hanzestad om bezoekers te trekken. Troeven nu en in de toekomst: de kogge als varend visitekaartje, een escapeschip en een Hanzemuseum. En niet te vergeten: de vieze verhalen van ‘piraat’ Harry Post.

Met zijn lange grijze manen en getaande gezicht ziet hij eruit alsof hij uit de laatste Pirates of the Caribbean-film is weggelopen. Harry Post is geen piraat, maar de Kampenaar houdt wel van varen. Post is een van de vrijwilligers die helpt de Kamper kogge in de vaart te houden. Deze exacte reconstructie van het middeleeuwse vrachtschip uit 1340 werd zo’n twintig jaar geleden gebouwd en wordt onderhouden op de Kamper koggewerf aan de IJssel.

Harry Post (midden)

Onder zeil

Het schip wordt aan het oog onttrokken door een enorm wit zeil dat het dek beschermt tegen regen en wind. Post gaat een groepje deelnemers aan de excursie van het Overijssels erfgoedcongres via een steil trapje voor de kogge op. Post: “Dankzij dat zeil kunnen we ook in de winter doorwerken aan het onderhoud van het schip. De uitdrukking ‘onder zeil gaan’ komt trouwens ook van dit soort schepen. De bemanning sliep aan dek, op de lading, zonder beschutting. Als het regende trokken ze veen zeiltje over zich heen en gingen dus letterlijk ‘onder zeil’.”

Visitekaartje

De kogge ligt nu voor in de haven aan de Koggewerf, maar in het voorjaar vaart hij uit en neemt dan deel aan verschillende maritieme evenementen in heel Europa. Hiermee is het schip een varend vistekaartje voor Kampen.

Dat vindt ook Reinier de Wit, de stadsgids die vandaag de erfgoedcongresbezoekers op sleeptouw heeft. Zij zijn benieuwd hoe je erfgoed aantrekkelijk kunt presenteren voor een groot publiek. De Wit weet daar alles van. Hij verzorgt met zijn bedrijf Kampen and Beyond stadswandelingen en arrangementen in Kampen en omgeving. De Wit: ,,Kampen wil met zijn nautische geschiedenis toeristen trekken. De kogge past goed in dat profiel, evenals de échte middeleeuwse kogge die hier een paar jaar geleden werd aangetroffen en geborgen, toen de IJssel werd uitgediept. Dat wrak wordt momenteel geconserveerd in Bataviastad. De burgemeester heeft ons verzekerd dat hij daarna terugkomt naar Kampen om hier tentoongesteld te worden.’’

Allemanseindje

Intussen legt Harry Post zijn gehoor uit dat alleen al voor het hijsen van het zeil van de koggereplica zeven man nodig is. “Word je niet zeeziek?” wil een van de excursiedeelnemers weten. Post: “Als het schip alleen van voor naar achter deint, valt het mee. Maar als hij ook nog heen en weer gaat, wacht ik met een broodje smeren.” Met een knipoog: “Anders hebben we extra beleg.’’

Voor de liefhebbers van nog meer vieze verhalen legt Post uit dat er in de Gouden Eeuw nog geen toiletpapier bestond en dat de bemanning een ‘allemanseindje’ gebruikte: een stuk touw met een kwast, waarmee men het achterwerk afveegde. Na even spoelen in het zoute water kon de volgende er gebruik van maken.

Escapeschip

Kampen wil het ook de buitenlandse toeristen naar de zin maken. Onlangs werd er een groep Chinezen en Russen in de stad rondgeleid. Dat gaf een aardig beeld van hun wensen. Zo vroegen de Chinezen zich af of ze per Kogge naar Giethoorn konden varen. De Wit: ,,Chinezen hebben maar kort vakantie. Als ze naar Nederland komen doen ze Amsterdam en kiezen daarnaast hooguit één andere bestemming. Giethoorn en Kampen als combiarrangement aanbieden, biedt mogelijkheden.’’

Mogelijkheden genoeg. Langs de IJsselkade liggen nu al diverse historische schepen, waarvan een deel is te boeken voor rondvaarten en vaartochten. Een uniek schip in het rijtje is de Summertime: de enige viermaster van Nederland. Een ander schip is zelfs omgebouwd tot escaperoom. Zo speelt de plaatselijke middenstand al handig in op het nautische profiel van de stad.

Blijft Willem Alexander hangen?

Even daarvoor heeft De Wit de groep langs het stedelijk museum van Kampen geleid, gevestigd in het monumentale oude raadhuis van de stad. Er zijn plannen om dit museum onderdeel te maken van het ‘nautisch profiel’ door het om te dopen in het Hanzemuseum en de collectie te concentreren op het nautische verleden. De galerij met geschilderde portretten van de Oranjes moet dan mogelijk het veld ruimen. “Willem Alexander deed toch aan watermanagement? Die mag blijven hangen,” meent een van de excursiedeelnemers.

Kampen
Chat met Janneke
Chat met Janneke