Gallery

Wonderbaarlijke schatten langs de Vecht

Redactie

Een gescalpeerde bisschop, een torenbrand die met melk werd geblust, een Christus met twaalf tenen: schrijver Bert van den Assem en fotograaf Ben Vulkers troffen tijdens hun zoektocht langs de rivier de Vecht wonderbaarlijke geschiedenissen aan die ze optekenden in Op zoek naar de schatten van de Vecht. Ze presenteren hun boek tijdens de Vechtdaldag in Hardenberg op 27 september. Belangstellenden kunnen die dag zelf ook schatzoeken tijdens excursies in het gebied.

Auteur Bert van den Assem volgde met fotograaf Ben Vulkers de rivier van Zwolle tot aan de bron in Duitsland. Hij ondernam een ontdekkingstocht naar het ontstaan van de rivier en haar naam en tekende de verhalen op die hij tegenkwam. Hieronder een sneak preview van zijn vondsten:

De Vecht ontspringt in Duitsland, komt bij Gramsbergen ons land binnen en vloeit bij Zwolle samen met het Zwarte Water. Tot in de negentiende eeuw was de Vecht een belangrijke scheepvaartroute. Zes etmalen deed een zeventiende-eeuwse zompschipper erover om zijn lading bentheimer zandsteen van Nordhorn naar Zwolle te varen. In geval van droogte wierp hij een dam op om water te vangen. Zodra het peil hoog genoeg was, stootten ze de dam door waarmee hun scheepjes enkele meters vooruit worden geworpen. Net genoeg om weer in bevaarbaar water te komen.

Door de opkomst van spoor- en wegvervoer verloor de rivier zijn betekenis voor de scheepvaart. De afgelopen jaren is de rivier in oude luister hersteld. De meanderende vorm is teruggebracht om de rivier meer ruimte te bieden bij hoge waterstanden als het gevolg van klimaatverandering. Delen zijn weer bevaarbaar gemaakt. Hiermee is natuur hersteld en is het gebied aantrekkelijker gemaakt voor toerisme en recreatie.

Vecht, Vechten Vechta

In Nederland en Duitsland duikt de naam Vecht op in verschillende gedaanten. Plaatsnamen als Vechta, Vechten en nog een rivier met de naam Vecht roepen de vraag op of hier sprake is van een gemeenschappelijke oorsprong.

De bekendste verklaring voor de naam van onze Vecht staat op de steen bij een van de bronnen. Een zekere prins Vechtan zou zijn verdronken in de buurt van de bron, rond het jaar 400, waarop het stroompje zijn naam kreeg. Mooi verhaal, maar door geen enkele bron gesteund. Over het Nederlandse plaatsje Vechten en de Utrechtse Vecht zijn de taalgeleerden kort: ze kregen hun naam van het Romeinse fort Fectio. Maar de Overijsselse Vecht?

Onderzoek levert tal van verklaringen op. Zou de naam te maken hebben met het Oudhoogduitse Fecht, dat natte omgeving betekent? Heeft de Vecht iets te maken met het Oudierse Fecht (reis)? Komt het van fehere, Latijn voor gaan? Een kanshebber is Vidrus. In de eerste eeuw na Christus plaatst de Grieks-Romeinse geleerde Ptolemy de monding van de Vidrus tussen die van de Rijn en van de Eems. Ook op latere kaarten duikt Vidrus regelmatig op. De naam Vecht zou hiervan een verbastering zijn. Al met al is de discussie over de oorsprong van de naam Vecht nog niet afgerond.

Met melk gebluste torenbrand

In de wijde omgeving staat hij bekend als der Schüttorfer Riese, de reus van Schüttorf. De 81-meter hoge toren van de hervormde kerk is inderdaad zichtbaar vanaf iedere plek in de stad. En omgedraaid, de vrij toegankelijke toren biedt een panoramisch uitzicht op de hele omgeving. In de verte zie je de burcht van Bentheim.

Met ruim 12.500 bewoners is Schüttorf een van de grotere plaatsen langs de Duitse Vecht. Aan de torenspits van de Reus is te zien dat hij veel heeft doorstaan. Er zit een kronkel in, alsof een gigantische hand er een lichte draai aan heeft gegeven. Het verschijnsel wordt toegeschreven aan de herhaalde blikseminslagen in de loop der eeuwen en de reparaties die erop volgden. De koster van de kerk houdt het op de werking van de zon, door de temperatuurverschillen tussen zon- en schaduwzijde zou het houten binnenwerk zijn kromgetrokken.

Op 8 februari 1889 vindt zo’n blikseminslag plaats. Het is een koude dag en het nabijgelegen bevroren Vechtwater komt niet in aanmerking als blusmateriaal. De inwoners nemen daarop hun toevlucht tot verse melk, net onttrokken aan de koeien en geiten rond de stad, dus nog warm. Na urenlange aanvoer van emmers lukt het de dakdekker Anton Kerkhoff het vuur te verstikken met een dikke korst van verbrande melk.

 

Zelf schatzoeken tijdens Vechtdaldag?

Op zoek naar de schatten van de Vecht verschijnt bij Wbooks en wordt op 27 september tijdens de Vechtdaldag in Hardenberg gepresenteerd. ’s Middags zijn er excursies in het stroomgebied van de Vecht. Opgeven kan hier.

Hardenberg
Chat met Janneke
Chat met Janneke