Gallery

Bijzondere audiotour wekt ‘pauperkolonie’ Willemsoord tot leven

Redactie

,,Wie in zonde leeft, zal gestraft worden!’’ galmt de domineesstem van 200 jaar geleden. De voormalige Kolonie van Weldadigheid Willemsoord wekt zijn geschiedenis tot leven met een bijzondere audiotour. Willemsoorders Bert en Julia kregen de primeur.

,,Jullie zijn het schuim der aarde. Alleen door Gods genade zullen jullie gered worden!’’ Bert Kuiper en Julia Lenstra staan voor het dorpskerkje van Willemsoord. De galmende stem van dominee Dons komt niet vanaf de kansel, maar uit het audioapparaatje dat Bert en Julia tegen hun oor houden.

,,Regels dienen te worden nageleefd. Wie in zonde leeft zal gestraft worden,’’ vervolgt Dons. Maar, zo maakt de dominee duidelijk, er kunnen ook medailles verdiend worden door paupers die zich netjes en godvruchtig gedragen. Zoals het gezin van kolonisten Hans en Dirk. ,,Hij moest eens weten,’’ fluisteren die twee elkaar toe.

Hoorspel

Op Paupervisite is geen klassieke audiotour waarin een gids historische feitjes opsomt. Het is eerder een hoorspel, waarin Hans en Dirk je meenemen door het Willemsoord van 200 jaar geleden. Dominee Dons is in werkelijkheid geen dominee, maar een van de acteurs van musical Het Pauperparadijs. Met de hoorspelvorm willen de IJsselacademie en de stichting Weldadig Oord het verleden op een aansprekende manier tot leven wekken voor jong en oud.

De audiotour werd vrijdag 29 juni 2018 officieel geopend in het dorpskerkje door gedeputeerde Eddy van Hijum. Twee dagen eerder kregen Willemsoorders Bert Kuiper en Julia Lenstra een sneak preview. 

Nieuw bestaan voor paupers

Willemsoord werd in 1820 als kolonie door de maatschappij van Weldadigheid gesticht, net als de koloniën Frederiksoord en Wilhelminaoord in Drenthe. Het idee van grondlegger generaal Johannes van den Bosch was om kansarme gezinnen uit het westen van het land de kans te geven een nieuw bestaan op te bouwen. Onderwijs, hard werken en orde en tucht moesten de paupers hier verheffen. Vanwege zijn bijzondere geschiedenis staan de koloniën op de nominatie om bestempeld te worden als UNESCO-werelderfgoed.

SBS 6

,,Een soort Utopia was het eigenlijk,’’ legt Arjan Stroeve uit. Stroeve is uitbater van dorpscafé De Steen en een van de initiatiefnemers van de audiotour. ,,Als SBS 6 toen had bestaan, was er een tv-programma over gemaakt.’’ Stroeves café vormt het vertrekpunt voor de audiotour Op Paupervisite. In café De Steen kunnen bezoekers met een 3D-bril bovendien een virtuele tijdreis maken naar het Willemsoord van 1825.

Voor bezoekers die minder goed ter been zijn heeft Stroeve een uit de kluiten gewassen elektrische golfkar aangeschaft. Vandaag rijdt hij Bert en Julia ermee langs de wandelroute, tot verbazing van hun dorpsgenoten. Want iedereen kent elkaar in Willemsoord.

Raad van Tucht

Langs de Koningin Wilhelminalaan stopt Stroeve. Op deze plek woonde twee eeuwen geleden kolonist Jan Snoek. Bert en Julia toetsen 23 in op hun apparaatje en vallen midden in een zitting van de Raad van Tucht uit 1825. Kolonist Jan Snoek is voor de rechter gedaagd omdat hij Johanna Godel, die even verderop in de straat woonde, bezwangerd zou hebben. Snoek ontkent, maar de rechter kent geen genade en veroordeelt zowel Snoek als Godel ‘uit hoofde hunner begane ontucht en hare zwangerheid’ tot de strafkolonie in Ommerschans.

Julia kende het verhaal al, maar nieuw voor haar is dat de overbuurvrouw van Snoek, met wie hij het ook had aangelegd, in hetzelfde huis woonde als Julia. Julia woont al 45 jaar in Willemsoord. ,,Toen ik ouder werd, ben ik gaan lezen over de bijzondere geschiedenis van ons dorp.’’

Vervolgens gaat de tour langs het Jodenveentje en de Joodse begraafplaats. Julia en Bert zijn enthousiast over de audiotour. ,,Dit is een mooie aanvulling,’’ vindt Bert, die zelf in de dorpskerk regelmatig bezoekers vertelt over de geschiedenis van Willemsoord.

En als het nou heel slecht weer is of bezoekers hebben geen zin in een wandeling? ,,Dan kunnen ze de audiotour inderdaad ook in het café of op het terras beluisteren,’’ beaamt Arjan Stroeve lachend.

Tekst: Joep Boerboom, foto’s: Arjo Kleinhuis

Steenwijkerland
Chat met Janneke
Chat met Janneke