Gallery

Longreads

Over kip en verse friet

Redactie

In de Gieterse polder heeft de koude wind vrij spel. Temidden van de besneeuwde aardappelakkers ligt het bedrijf van agrarisch ondernemer Pieter Winter (48). In 1937 kwam zijn grootvader vanuit het Groningse Loppersum hier ‘pionieren’ op de verse poldergrond. Het was niet de allerbeste grond, geen zavelrijke Noordoostpolder, maar schrale zand- en dalgrond. Voor het houden van melkvee goed genoeg, maar akkerbouw bleef lastig. Inefficiënt, door de kleine kavels, de vele sloten en permanent risico op waterschade.

Toch worden al sinds drie generaties aardappelen verbouwd in de Gieterse Polder. Zit je s ’avonds op de bank met een zak chips van Lays, grote kans dat de aardappels daarvoor afkomstig zijn uit de Gieterse polder. Datzelfde geldt voor de patat frites die je geserveerd krijgt bij restaurants in de buurt: van eigen bodem.

Maar Agro Giethoorn aan de Jan van Nassauweg is meer dan aardappels alleen. Er bivakkeren ook nog eens 115.000 ‘Goed Nest Kippen’. Dat zijn trager groeiende kippen die langer leven en minder antibiotica nodig hebben. Kippen ‘vreten’ stroom en produceren mest, de aardappelverwerking kost stroom en levert afval. Vier kostenposten die dankzij de biogasinstallatie bij Agro Giethoorn in waarde worden omgezet.

Goed Nest Kippen groeien trager

“Alleen begin je niets”

Twee biogasinstallaties leveren nu groene stroom voor een kleine zesduizend huishoudens, omgerekend zo’n 30% van de Steenwijker huizen. De warmte die vrij komt van de motor wordt gebruikt om de kippenstallen te verwarmen. Ook wordt de warmte gebruikt voor de mestverwerking en de droger. De gasrekening van het pluimveebedrijf werd daarmee van tachtigduizend euro naar nul gereduceerd. Daarnaast kwam er een drooginstallatie waarmee de restanten van aardappelen – de stukjes en de schillen- worden verwerkt tot ingrediënt voor hondenvoer. Oorspronkelijk was het akkerbouwbedrijf van de familie Cordes. In 1996 voegde Pieter Winter zijn familiebedrijf erbij en werd het één onderneming. Deze samenwerking werd in gang gezet om de kostprijs te beheersen en efficiënter te kunnen werken. Akkerbouw alleen was binnen de onderneming geen optie. “Met pluimvee erbij, onder dak in eigen schuren, maakten we ons minder afhankelijk van het weer. Die keuze is beslissend geweest voor de groei van het bedrijf,” zegt Pieter Winter daarover nu.

Producten voor de biogasinstallatie

Vlak voor de eeuwwisseling trad Sander Cordes toe tot de maatschap. In 2006 veranderden Winter en Cordes de naam in Agro Giethoorn. Sinds 2016 zwaait Pieter Winter alleen de scepter over het toonaangevende, duurzame en veelzijdige bedrijf. Hoewel het woord ‘alleen’ niet in de vocabulaire van Pieter voorkomt. “Alleen begin je niets. Zonder de mensen die hier werken stel ik weinig voor. Ik draag dan wel de financiële risico’s, maar het werk doe je samen, met z’n allen.” Met ongeveer vijftien man personeel en 450 hectare grond in gebruik, levert Agro Giethoorn maar liefst 800.000 Goed Nest Kippen per jaar af én nog eens 16 miljoen kilo aardappelen.

De halve waarheid

En het woord duurzaam? Ook daar plaatst Winter de nodige kanttekeningen bij. “De definitie van duurzaamheid verschilt nogal, afhankelijk van wie je erover spreekt. De waarheid bestaat niet, zeg ik altijd maar. De wetenschap over wat duurzaam is, dat is wat we nú weten, dat is kennis van dit moment. Over vijf jaar kunnen de inzichten daarover weer totaal anders zijn,” klinkt het nuchter. Hij is dan ook allesbehalve een ‘terug naar de natuur’ dromer of idealist. Drie jaar geleden zaten zijn stallen nog bomvol plofkippen. “Ik heb niets tegen plofkippen. En ook niets tegen biologische kippen. Beide segmenten hebben positieve aspecten. Simpel gezegd zijn plofkippen beter voor het milieu en minder goed voor het dierwelzijn. Maar daar wordt vaak eenzijdige informatie over verstrekt door bepaalde groeperingen. En de media nemen dat dan klakkeloos over als zijnde de waarheid,” zegt Winter zorgelijk.

Het 'lezen' van de aardappelen

Geen romantisch verhaal

Als ondernemer maak je telkens keuzes, zo benadrukt Winter. De uiteindelijke beslissing ligt bij de consument. Die bepaalt tenslotte. “Maak er maar geen romantisch verhaal van. Dit, wat ik nu doe, het ondernemen binnen een circulair systeem, past bij de emoties van de consument van nu. De mensen willen weten wat ze eten, waar het vandaan komt.” Dat sluit naadloos aan bij een andere keuze die een ondernemer moet maken: wil je produceren voor de lokale markt, of voor de wereldmarkt? Voor dat laatste zijn de eisen anders. “Agro Giethoorn wil zich oriënteren op de lokale markt. Wij hebben met ons bedrijf een verhaal dat past bij regionaal vermarkten van producten.”

“Een circulair systeem past bij de emoties van de consument van nu. De mensen willen weten wat ze eten, waar het vandaan komt.”
Frieten 'Uut Giethoorn'

Frieten en Rakkers

Inmiddels rollen dagelijks de verse frieten van de nieuw ontwikkelde aardappelverwerkingslijn. De installatie bouwden ze zelf. Vorig jaar kregen ze daarvoor steun van de provincie, in het kader van de POP3 regeling ‘fysieke investeringen’.

In de regio zitten de ambassadeurs, die al werken met de verse frieten ‘uut Giethoorn’. Zo’n tien horecaondernemingen waaronder Geertien in Muggenbeet, het Mauritshuis in Blokzijl, de Dames van de Jonge hebben de verse frieten op de kaart. Gesprekken met de groothandels zijn gaande om de patat ook in de supermarkten in de regio te krijgen.

Op tafel in de kantine prijken de flessen Rakker; bier uit Giethoorn, met 8,4 procent alcohol een mooie tripel. ‘Met liefde gebrouwen door kwajongens met zuivere grondstoffen. Uut Giethoorn,’ vertelt het etiket. Winter lacht. “Ja, daar zijn we nu mee bezig.” Stilzitten en afwachten kennen ze niet bij Agro Giethoorn. “Naast het feit dat er regelmatig excursies op het bedrijf worden gehouden, trekken we er op uit, kijken we rond en spreken we veel mensen, en daardoor doen we weer nieuwe ideeën op. Een boerderij is geen eiland. We houden van vernieuwen. Daar krijgen wij de energie van, van telkens nieuwe dingen bedenken.” uutgiethoorn.tv/watch/9

Ook innoveren in de landbouw? Kijk op: overijssel.nl/loket/subsidies/@LuL/regeling-fysieke-0

tekst: Geke Mateboer

foto’s: Ben Vulkers

Steenwijkerland
Chat met Janneke
Chat met Janneke