Achtergrondverhalen uit Overijssel Het kanaal is van ons allemaal

Media {{draggableItems.length}}

Onderdeel van:

Onderdeel van:

Het is nog vroeg in de ochtend, het kanaal ligt er spiegelglad bij als op het terras van bierbrouwerij Mommeriete in Gramsbergen het eerste goudgele hopbrouwsel van de dag wordt geserveerd na de koffie en walnootkoek. Veel vaarbeweging is er nog niet, maar de zonnige dag belooft veel goeds voor de waterrecreanten op kanaal Almelo- de Haandrik. Sommigen van hen hebben zich even genesteld in de schoot van het oeroude huiskamercafé annex brouwerij op de hoek bij de brug. Binnen versieren hopslingers de berookte zolderbalken en op de antieke schouw prijkt een bord: ‘Loat ’n andern ok es proatn’.

‘Proatn’- daar heeft schipper Ab Daams geen moeite mee. Hij en zijn vrouw Elly hebben hun tien meter lange kruiser ‘op het kantje’ afgemeerd even verderop in de haven. Daar ligt de Kingfisher uit Vianen (ijsvogel) rustig temidden van tientallen andere passanten, terwijl Elly en Ab zich tegoed doen aan de koffie. Ze zwerven als rechtgeaarde pensionados al ruim zes weken door Nederland met hun bootje. De Lek, de IJssel, de Friese Meren, de Drentse Hoofdvaart, de Hoogeveense Vaart, het Stieltjeskanaal en zo tuf je dan het Kanaal Almelo- de Haandrik binnen, met als eerste gezellige aanlegplaats: Gramsbergen.
‘Weet je wel dat we in Nederland 14.000 kilometer vaarwegen hebben?’ zo ventileert Ab zijn nautische weetjes. ‘En dat de Romeinen de sluizen hebben uitgevonden?’ Hij schrijft er regelmatig artikelen over voor zijn clubblad, en is geboeid door de historie van de veenstreek rondom het kanaal. ‘Al die plaatsjes die je tegenkomt, Nieuw Amsterdam, Nieuw Dordrecht, allemaal genoemd naar de groepen veenwerkers die zich hier settelden in de negentiende eeuw. Je proeft de geschiedenis. Prachtig. Het kanaal werd gegraven in 1856, voor de afvoer van turf.’

Het kanaal is van ons allemaal

Het kanaal is van ons allemaal

Rammelen en schuiven

Het is er heerlijk rustig varen, vult Elly aan. ‘We hebben geen haast, we doen het rustig aan en zien wel waar we uitkomen. We genieten er van. De bediening van de bruggen is in Overijssel trouwens goed geregeld. De brugwachters bellen elkaar, of ze springen direct op de fiets of in de auto om de volgende brug voor je te bedienen, wat een service. Zo kun je rustig doorvaren!’
Haast en watersport gaan immers niet samen. Die relaxte sfeer hangt ook in de Gramsberger recreantenhaven. Gezeten op tuinstoeltjes langs de waterkant knikken de recreatieschippers goedkeurend naar de stuurman van het 700 tons binnenvaartschip Anne Sophie uit Hengelo die met een kalm gangetje op de brug aan gaat.

Het kanaal is van ons allemaal

Het kanaal is van ons allemaal

Hij maakt geen golven en dat vinden de recreanten fijn, dan gaat de boel aan boord tenminste niet hinderlijk rammelen en schuiven. ‘Dat is ook wel eens anders hoor,’ mompelt een bruinverbrande oudere heer aan de waterkant. ‘Dan hebben ze haast en stomen ze flink door, die grote jongens – dan lig je beroerd te schudden aan de kant met je hele hebben en houwen. Maar het kanaal is van ons allemaal, je moet rekening houden met elkaar, beroepsvaart én recreatievaart.’

“Weet je dat we in Nederland 14.000 kilometer vaarwegen hebben?”

Miljoeneninvestering

De provincie Overijssel heeft de laatste jaren flink geïnvesteerd in de bevaarbaarheid van de vaarroutes naar de economische centra in de provincie. Kanaal Almelo- de Haandrik kreeg een flinke opknapbeurt. Vijf bruggen werden aangepast of vervangen (Beerzerveld, Kloosterdijk, Bergentheim, Emtenbroekerdijk en Hoogeweg) en het kanaal werd uitgebaggerd waardoor het geschikt werd voor schepen met een laadvermogen van 700 ton, en daarmee moest het goederenvervoer over water een flinke stimulans krijgen. Er werden wachtplaatsen gecreëerd en allerlei voorzieningen voor de scheepvaart getroffen. Totale investering:
Begin dit jaar werd het allemaal formeel vastgelegd in een aangepast vaarbesluit waarin de diepgang van schepen werd bepaald op 2,5 meter, de breedte op 6,60 en de lengte van schepen op 55 meter. Het 33 kilometer lange kanaal tussen Coevorden en Almelo kreeg daarmee een nieuwe economische impuls. Dat was althans de bedoeling. In januari van dit jaar kraakte de Rekenkamer Oost-Nederland de Overijsselse miljoeneninvestering met een kritisch rapport: van een stijging van het goederenvervoer over water zou helemaal geen sprake zijn. Het instituut plaatste kritische kanttekeningen bij de financiële injecties. ‘Zinloze investering’, zo kopte de regionale krant Tubantia.

Het kanaal is van ons allemaal

Het kanaal is van ons allemaal

Toekomst voor binnenhavens

Een paar maanden later zijn de geluiden en cijfers totaal tegengesteld: in de eerste vier maanden van het jaar nam de beroepsscheepvaart op het Kanaal Almelo- de Haandrik toe met 40%. De tonnage aan vracht steeg van ruim 49.000 naar ruim 88.000, een opvallende stijging ten gunste van belangrijke aanliggende plaatsen als Vriezenveen, Vroomshoop, Bergentheim en Hardenberg. De economie trekt aan, en het goederenvervoer groeit, zo blijkt.
Dat beaamt ook Bart Kuipers, hoogleraar Haveneconomie aan de Erasmus Universiteit van Rotterdam. ‘Het was voorbarig te zeggen dat er geen groei in de binnenvaart zit. De wereld is economisch en qua vervoersstromen drastisch aan het veranderen. Denk aan de enorme toename van internetaankopen met name vanuit het Oosten en China. Er is een hele nieuwe dynamiek aan het ontstaan, logistiek en infrastructureel is zich een Oost-West verbinding aan het ontwikkelen. De drie meest spannende sectoren op dit moment: de circulaire- en interneteconomie en de biobased economie. Binnenvaart en havens hebben de toekomst, zeker in combinatie met XXL businessparken en circulaire/recycling industrie. Noord Nederland doet het best goed op dat gebied.’
Kuipers pleit dan ook voor het in ere houden van binnenhavens. ‘Die hebben het imago van rommelige terreintjes en hebben vaak weinig aanzien bij bewoners en bestuurders: de laatste vervangen die terreinen het liefst voor een nieuwe invulling met leuke seniorenflats en aanlegsteigertjes, terwijl ze voor de economische activiteiten in de toekomst van cruciaal belang kunnen zijn.’

Het kanaal is van ons allemaal

Het kanaal is van ons allemaal

Schippers komen graag terug

Terug naar Almelo- de Haandrik, waar bij Beerzerveld brugwachter Gradus de brug opendraait voor het vrachtschip de Geca met 700 ton grind aan boord, op weg naar Duitsland. ‘Die komt hier al veertig jaar langs, drie keer per week.’ zegt Gradus terwijl hij het paneel bedient. In het kielzog van de Geca komen de kruisertjes mee, de zon staat inmiddels hoog aan de hemel en de ‘grijze golf’ geniet zichtbaar op het achterdek. Werk en ontspanning gaan hand in hand op het kanaal. ‘’t Is hier drukker en gezelliger dan ooit’, zegt Corrie van Kol tegen de achtergrond van het knusse havenkantoortje met uitbundig bloeiende geraniums. Haar man Frans zwaait de scepter als vrijwillig havenmeester op ’t Hoge Holt bij Gramsbergen. Hij bouwde eigenhandig het kantoortje van kringloopmateriaal en in ruil voor alle liefdewerk-oud-papier brengt het echtpaar Kol al vijf jaar lang de zomers door op hun eigen drijvende paleisje in de haven. De gemiddelde leeftijd van de waterrecreanten ligt vrij hoog, jonge mensen zie je vrijwel niet op dit soort jachtjes, geeft Corrie toe. ‘Die zijn meer van de snellere dingen, jetski’s enzo, die vindt je hier bijna niet. Ondanks dat komen er elk jaar meer mensen terug, op zoek naar de rust en de ontspanning van het kanaal. En natuurlijk de zorg en aandacht die we hier hebben voor de passanten – mensen onthouden dat en komen het volgende seizoen graag weer’. Achter het kantoortje staan wat campers onder de hoge bomen. ‘Die verwelkomen we hier ook sinds vorig jaar. Je moet toch telkens weer iets nieuws proberen’ zegt Corrie.

Het kanaal is van ons allemaal

Het kanaal is van ons allemaal

“’t Is hier gezelliger en drukker dan ooit”

Jansen en Tilanus

Bij Hardenbergerveld springt brugwachter Jos Broekhof behendig in de provincie Overijssel bedrijfs-Volkswagen. Hij heeft daar net de brug bediend voor de zeventonner Anne Sophie met een streepje kruisers in de slipstream, en spoedt zich naar de volgende brug. ‘De beroepsvaart mag niet wachten voor een brug!’ roept hij nog terwijl hij al rijdt. Het kanaal strekt zich verder uit; Bergentheim, Beerzerveld, Vroomshoop. Bij Daarlerveen gooit een boer zijn slang in het water en zuigt de reusachtige tank achter zijn tractor vol; ook daar is het kanaal goed voor. Bij Vriezenveen bedrijvigheid, metaal, steen- en betonfabrieken, schroot en meubelen, de vergane glorie van de voormalige textielfabriek Jansen en Tilanus verstopt achter eigentijdse blikken façades. Bij Resto Seven is het spareribsnight en het kerkje langs de stille route prevelt: ‘Jezus zeide Ik ben de weg, de waarheid en het leven’.

Het kanaal is van ons allemaal

Het kanaal is van ons allemaal

Iets moois boven water

In kaarsrechte lijn vervolgt het kanaal haar weg met rechts opeens weer schaduwrijke bosschages en links majestueuze eiken, vissertjes, ganzen en eenden op de oevers, richting de sluis Aadorp en eindpunt Almelo. Daar valt dan weer genoeg te beleven. De waterrecreant met de tijd aan zichzelf brengt er een bezoek aan de Bolletje fabriek aan de Turfkade, of gaat op onderzoek uit in het interessante Indië gebied met hippe oud- en nieuwbouw, kunst en galeries en geniet van de mooie Almelose haven. Op een doordeweekse zonnige dag –de vakantie is nog niet eens begonnen- is het al lekker druk op de Almelose terrassen. ‘Hier komt iets moois boven water’ reclameert de gemeente in de binnenstad. En dat klopt; het water krijgt haar belangrijke rol terug in de stad te midden van wonen, werken, winkelen en recreëren.

Het kanaal is van ons allemaal

Het kanaal is van ons allemaal

Downloads

Laatst bewerkt op: 17-07-2017

Start aangesloten beweging

Initiatief Evenement

Wat vind jij?

Foto toevoegen
Voorvertoning van uw bericht

Voeg commentaar toe informatie

Anoniem
Anoniem Expert 21-07-2017 20:32

{{comment.txt}}

afbeelding bijlage

Voeg commentaar toe preview

Preview: Sluit

Heb jij ook een geniaal idee?

Dit is de plek waar mensen met ideeën samenkomen!